Nhìn từ tổng thể, dự thảo Nghị định mới về quản lý mỹ phẩm thể hiện rõ nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc siết lại trật tự thị trường mỹ phẩm, đặt an toàn người tiêu dùng ở vị trí trung tâm. Đây là hướng đi đúng và cần thiết, nhất là trong bối cảnh mỹ phẩm kém chất lượng, hàng trôi nổi, hàng nhập lậu vẫn còn diễn biến phức tạp.
Tuy nhiên, từ phía doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa – những thay đổi lớn trong chính sách cũng đồng nghĩa với áp lực lớn hơn trong quá trình thích ứng. Điều mà doanh nghiệp trăn trở không chỉ là “có làm được hay không”, mà còn là “làm bằng cách nào để không bị bật ra khỏi thị trường”.
Yêu cầu sản xuất theo tiêu chuẩn CGMP là bước nâng chất lượng tất yếu. Nhưng CGMP không chỉ là một tấm giấy chứng nhận, đó là cả một hệ thống đầu tư bài bản từ nhà xưởng, thiết bị, nhân sự đến vận hành. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ, đây thực sự là một cuộc “chạy đường dài” về nguồn lực. Nếu không có lộ trình phù hợp và sự hỗ trợ kịp thời, không ít doanh nghiệp khó tránh khỏi nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi ngay từ vạch xuất phát.
Doanh nghiệp mong mỏi các chương trình hỗ trợ mang tính thực chất hơn: hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, đào tạo nhân lực, tiếp cận vốn ưu đãi… để quá trình chuyển đổi không trở thành cú sốc, mà là bước đi từng phần, vững chắc.
Ở khâu công bố sản phẩm, dù thủ tục đã minh bạch hơn, nhưng trên thực tế, việc chuẩn bị hồ sơ, chứng nhận, giấy tờ pháp lý vẫn là một gánh nặng không nhỏ. Chỉ riêng chi phí cho các loại xét nghiệm, chứng nhận đã là áp lực lớn với nhiều đơn vị. Doanh nghiệp rất mong các thủ tục tiếp tục được tinh giản, giảm trùng lặp và thừa nhận rộng rãi hơn các chứng nhận quốc tế đã được công nhận.
Cùng với đó là trách nhiệm ngày càng lớn của doanh nghiệp đối với chất lượng và an toàn sản phẩm sau khi lưu hành. Doanh nghiệp hiểu đây là nghĩa vụ bắt buộc, nhưng cũng mong nhận được hướng dẫn rõ ràng, thống nhất trong việc lưu mẫu, kiểm tra, báo cáo, xử lý khiếu nại, để không rơi vào tình trạng lúng túng hoặc bị quy trách nhiệm quá mức trong những tình huống khách quan.
Với các biện pháp xử phạt, thu hồi sản phẩm hay tạm dừng tiếp nhận hồ sơ công bố, doanh nghiệp hoàn toàn ủng hộ tinh thần lập lại kỷ cương thị trường. Tuy nhiên, việc thực thi rất cần công bằng, minh bạch, có cơ chế giám sát và khiếu nại rõ ràng. Doanh nghiệp cần được bảo vệ trước những rủi ro pháp lý không đáng có, nhất là trong các trường hợp sai sót do vô ý.
Tựu trung lại, nghị định mới là bước tiến quan trọng nhằm làm lành mạnh hóa thị trường mỹ phẩm. Nhưng để bước tiến ấy không trở thành rào cản, mà trở thành bệ đỡ cho sự phát triển, rất cần một tinh thần xuyên suốt: quản lý đi cùng hỗ trợ, siết chặt đi cùng đồng hành. Khi Nhà nước và doanh nghiệp đứng trên cùng một hướng nhìn, thị trường mỹ phẩm Việt Nam mới có thể phát triển bền vững, đủ lực cạnh tranh và hội nhập lâu dài.
