TỪ NGƯỜI LÍNH BIÊN THÙY ĐẾN CÁN BỘ NGOẠI THƯƠNG LÃO LUYỆN
Cuộc đời ông Nguyễn Minh Hoàn là một hành trình dài gắn liền với những bước ngoặt của đất nước. Tháng 3 năm 1979, theo lệnh tổng động viên khi chiến tranh biên giới phía Bắc bùng nổ, chàng thanh niên Minh Hoàn khi đó dù chỉ còn 2 tháng nữa là tốt nghiệp cấp 3 đã gác bút nghiên để lên đường nhập ngũ . Sau 4 năm rưỡi cầm súng tại mảnh đất biên cương Lạng Sơn, ông xuất ngũ và chuyển ngành vào công tác tại ngành ngoại thương của tỉnh Hà Bắc (cũ).
Tại Công ty Liên hợp Xuất khẩu Hà Bắc, ông Nguyễn Minh Hoàn được phân công phụ trách mảng dược liệu và tinh dầu. Những năm tháng làm cán bộ nghiệp vụ, lăn lộn thu mua từ lông gà, lông vịt đến các loại gia vị, tinh dầu đã hun đúc cho ông một nhãn quan kinh doanh sắc bén và sự am hiểu sâu sắc về nguồn nguyên liệu bản địa. Sau khi doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa, ông quyết định ra riêng, bắt đầu hành trình tự thân lập nghiệp với niềm đam mê cháy bỏng dành cho những giọt tinh túy từ thiên nhiên.
KHÁT VỌNG BIẾN "PHẾ PHẨM" THÀNH NGUỒN THU NHẬP BỀN VỮNG
Ông Nguyễn Minh Hoàn luôn quan niệm rằng, nghề tinh dầu là một nghề đặc biệt, nơi con người có thể tạo ra giá trị lớn từ những thứ tưởng chừng như bỏ đi. Trong những năm tháng hưng thịnh nhất của sự nghiệp, ông đã xây dựng một hệ thống xưởng vệ tinh rộng khắp tại các vùng núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn.
Chiến lược của ông rất rõ ràng: Dạy nghề cho bà con dân tộc thiểu số, chuyển giao thiết bị và bao tiêu sản phẩm. Ông bảo, ở những vùng sâu, vùng xa, người dân không có nhiều vốn, nhưng họ có đất và có rừng. Một cái xưởng quy mô hộ gia đình chỉ cần đầu tư khoảng 300 - 400 triệu đồng là đủ để thay đổi đời sống của cả một vùng.
Ông Hoàn tự hào chia sẻ về cách ông tận dụng mọi thứ trong quy trình sản xuất. Với cây long não, những phần thân gỗ đẹp được bán làm đồ mộc, còn phần rễ, cành lá và gỗ xấu sẽ được phay nhỏ để chưng cất tinh dầu. Thậm chí, phần bã sau khi nấu xong cũng không bị vứt bỏ mà được ông hướng dẫn bà con phơi khô để làm chất đốt, giúp tiết kiệm tối đa chi phí sản xuất. Với ông, không có gì là bỏ đi nếu mình biết cách khai thác bằng kỹ thuật và cái tâm của người làm nghề.
"VUA LONG NÃO" VÀ NHỮNG THĂNG TRẦM VỚI NGHỀ
Đã có thời điểm, doanh nghiệp của ông Nguyễn Minh Hoàn cung ứng ra thị trường khoảng 12 tấn dầu long não mỗi năm cùng hàng chục tấn các loại tinh dầu khác như sả, quế, bạc hà. Ông là người hiếm hoi có khả năng thiết kế, lắp đặt hệ thống chưng cất và nắm giữ những bí quyết kỹ thuật mà ít người có được.
Tuy nhiên, con đường kinh doanh của ông không chỉ có hoa hồng. Ông từng trải qua những giai đoạn "gãy lưng" khi đầu tư hàng tỷ đồng vào dây chuyền sản xuất cao dược liệu nhưng lại mất đầu ra do sự thay đổi nhân sự của đối tác. Hay những rắc rối khi cho đối tác nước ngoài thuê xưởng, gặp phải những kẻ không uy tín. Rồi đại dịch Covid-19 ập đến, hàng rào biên giới bị siết chặt làm đứt gãy các chuỗi cung ứng.
Dù khó khăn, ông vẫn giữ vững uy tín của mình. Sau khi thanh lý công ty lớn, ông rút về Bắc Giang làm hộ kinh doanh gia đình nhưng vẫn duy trì các mối hàng quen thuộc trong ngành dược phẩm nhờ vào chất lượng sản phẩm không thể thay thế.
TÂM NGUYỆN TRUYỀN NGHỀ Ở TUỔI XẾ CHIỀU
Hiện nay, dù đã ở tuổi 65, ông Nguyễn Minh Hoàn vẫn không ngừng hoạt động. Ông vẫn đang trực tiếp vận hành các xưởng chưng cất tại Tiền Giang và theo dõi sát sao vùng nguyên liệu sả tại ĐBSCL. Nỗi trăn trở lớn nhất của ông hiện nay là sự xâm lấn của tinh dầu tổng hợp, tinh dầu nhập khẩu kém chất lượng từ nước ngoài (như Ấn Độ) đang làm lũng đoạn thị trường và gây hại cho người tiêu dùng .
Ông luôn sẵn sàng vào ĐBSCL để truyền nghề cho nông dân tại đây. Ông tin rằng, nếu biết cách thâm canh cây sả và chưng cất đúng kỹ thuật, thu nhập của người nông dân có thể cao gấp ba lần so với trồng lúa. “Mình sẵn sàng mang kiến thức thực tế, kinh nghiệm đến đâu thì truyền đạt cho thế hệ sau đến đó” ông Hoàn tâm sự.
Ông không đòi hỏi gì cao xa, chỉ mong muốn có những người trẻ yêu nghề, những nhà đầu tư có tâm cùng ông xây dựng lại vị thế của tinh dầu Việt. Ông sẵn sàng tư vấn từ khâu xin dự án, thiết kế thiết bị cho đến quy trình sản xuất để tạo ra những sản phẩm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
Ông Nguyễn Minh Hoàn giống như một gốc cây long não già dặn, trải qua bao mưa nắng, bão giông vẫn tỏa hương thơm ngát cho đời. Cuộc đời ông là minh chứng cho việc kinh doanh không chỉ là kiếm lợi nhuận, mà còn là sự sẻ chia và kiến tạo giá trị cho cộng đồng. Với ông, tinh dầu không chỉ là một loại chất lỏng quý giá, mà đó còn là linh hồn của đất, là niềm hy vọng thoát nghèo cho biết bao hộ gia đình ở những vùng đất khó khăn.
Nghề tinh dầu trong mắt ông Hoàn như một phép màu biến "sỏi đá cũng thành vàng". Giống như việc người ta có thể chưng cất những giọt tinh dầu trong vắt từ những mẩu gỗ vụn hay đống lá khô, ông tin rằng chỉ cần có sự dẫn dắt đúng đắn, bất kỳ mảnh đất nghèo nào cũng có thể trỗi dậy từ chính nguồn tài nguyên bản địa của mình.
