Sâm Ngọc Linh – loài sâm đặc hữu của Việt Nam – được giới khoa học trong và ngoài nước đánh giá cao nhờ hàm lượng saponin phong phú, nhiều hoạt chất sinh học quý hiếm. Việc chế biến sâm Ngọc Linh thành cao không chỉ giúp bảo tồn dược tính mà còn tạo ra dạng sản phẩm tiện lợi, phù hợp với nhu cầu sử dụng và thương mại hóa hiện đại.
Sâm Ngọc Linh – nền tảng tạo giá trị cho cao sâm Việt
Sâm Ngọc Linh phân bố chủ yếu tại khu vực núi Ngọc Linh thuộc hai tỉnh Kon Tum và Quảng Nam, sinh trưởng ở độ cao trên 2.078m, trong điều kiện khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng đặc thù. Qua nhiều nghiên cứu, các nhà khoa học xác định sâm Ngọc Linh chứa hơn 50 loại saponin, trong đó có nhiều saponin chỉ tìm thấy ở loài sâm này.
Trong y học cổ truyền, sâm Ngọc Linh được xem là dược liệu quý, có tác dụng bồi bổ cơ thể, tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ phục hồi sức khỏe, cải thiện thể trạng cho người suy nhược, người cao tuổi và người lao động nặng. Khi được chiết xuất thành cao, các tinh chất quý trong sâm được cô đặc, giúp người dùng dễ bảo quản, dễ sử dụng và phát huy hiệu quả lâu dài.
Không chỉ dừng ở giá trị dược liệu, việc phát triển các sản phẩm cao sâm từ sâm Ngọc Linh còn mang ý nghĩa kinh tế – xã hội quan trọng. Tại nhiều địa phương vùng núi, việc mở rộng vùng trồng sâm Ngọc Linh theo hướng bền vững đã góp phần tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời gắn phát triển kinh tế với bảo vệ rừng và hệ sinh thái.
Chuẩn hóa sản xuất, hướng tới thương hiệu dược liệu quốc gia
Trước đây, cao sâm chủ yếu được nấu theo phương pháp thủ công, quy mô nhỏ, chất lượng phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm cá nhân. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và độ an toàn, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư công nghệ chiết xuất hiện đại, áp dụng quy trình sản xuất khép kín nhằm bảo toàn tối đa hoạt chất của sâm Ngọc Linh.
Quy trình sản xuất cao sâm hiện nay thường bắt đầu từ khâu tuyển chọn nguyên liệu đạt chuẩn, có nguồn gốc rõ ràng, tiếp đến là chiết xuất nhiều lần, cô đặc ở nhiệt độ phù hợp và đóng gói trong điều kiện đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Một số đơn vị còn phối hợp với các viện nghiên cứu để kiểm soát hàm lượng hoạt chất, từng bước chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chí khoa học.
Thị trường tiêu thụ cao sâm từ sâm Ngọc Linh cũng ngày càng mở rộng. Ngoài kênh nhà thuốc đông y truyền thống, sản phẩm đã xuất hiện tại các cửa hàng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, hệ thống thương mại điện tử và phân khúc quà biếu cao cấp. Nhiều sản phẩm cao sâm có giá trị cao, đáp ứng nhu cầu của nhóm khách hàng trung và cao cấp trong nước.
Tuy vậy, cùng với cơ hội là không ít thách thức. Thị trường vẫn tồn tại tình trạng sản phẩm kém chất lượng, quảng cáo sai công dụng, gây ảnh hưởng đến uy tín chung của cao sâm Việt Nam và sâm Ngọc Linh. Bên cạnh đó, việc thiếu tiêu chuẩn thống nhất cho từng dòng sản phẩm khiến người tiêu dùng khó phân biệt thật – giả.
Theo các chuyên gia, để cao sâm từ sâm Ngọc Linh phát triển bền vững, cần sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người trồng sâm. Trong đó, việc xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, cấp mã số vùng trồng, tăng cường kiểm tra chất lượng, đồng thời đẩy mạnh truyền thông đúng mực là yêu cầu cấp thiết.
Về lâu dài, cao sâm từ sâm Ngọc Linh không chỉ là một sản phẩm thương mại đơn thuần mà còn là đại diện cho giá trị dược liệu Việt Nam. Khi được đầu tư bài bản, chuẩn hóa quy trình và xây dựng thương hiệu nghiêm túc, sản phẩm này hoàn toàn có thể trở thành mũi nhọn của ngành dược liệu, góp phần nâng cao vị thế nông sản Việt trên thị trường khu vực và quốc tế.
Từ nguồn sâm quý giữa đại ngàn, hành trình đưa cao sâm Việt Nam vươn xa đang từng bước hình thành. Với sâm Ngọc Linh làm nền tảng, cùng định hướng phát triển bền vững, cao sâm Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm mang giá trị kinh tế cao và niềm tự hào của dược liệu quốc gia
