Sao Thái Dương - Thương hiệu quốc gia Việt Nam tiên phong đầu tư nghiên cứu và phát triển Khoa học Công nghệ, đạt giải thưởng chất lượng xuất sắc châu Á Thái bình dương, xuất khẩu thành công mỹ phẩm từ dược liệu tới các thị trường khó tính như Mỹ, Vương quốc Anh, Hàn quốc, Hongkong, Trung Quốc - đã xem vùng trồng, tiêu chuẩn kiểm soát và truy xuất nguồn gốc được xem như “hàng rào sinh học” bảo vệ sản phẩm ngay từ gốc, hướng tới xây dựng chuẩn sạch minh bạch và bền vững cho mỹ phẩm Việt.
Định nghĩa lại chuẩn "sạch" trong kỷ nguyên mới
Nguyên liệu sạch đã nhiều lần được nhắc đến trong các chiến dịch truyền thông của ngành mỹ phẩm. Tuy nhiên, theo ThS.DS Nguyễn Thị Hồng Vân - Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần Sao Thái Dương, nhận thức phổ biến của người tiêu dùng vẫn chưa phản ánh hết bản chất của khái niệm này. “Rất nhiều người cho rằng nguyên liệu sạch đơn giản là cây cỏ tự nhiên, không hóa chất. Quan điểm đó đúng nhưng chưa đủ”, bà nói. Dưới góc nhìn của một nhà sản xuất dược mỹ phẩm, sạch không phải là cảm quan, cũng không thể dựa vào lời cam kết miệng. Nó phải xuất phát từ một hệ thống được kiểm soát nghiêm ngặt, gồm kỹ thuật trồng trọt, tiêu chuẩn nguyên liệu và quy trình xử lý hậu thu hoạch.
Theo bà Vân, một nguyên liệu chỉ được coi là sạch khi đáp ứng đủ ba nhóm điều kiện: an toàn, định danh chính xác và minh bạch. An toàn là không tạp nhiễm hóa chất độc hại; kim loại nặng, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hay vi sinh vật trong giới hạn an toàn theo quy định của Bộ Y Tế. Định danh chính xác là phải có đầy đủ thông tin về loài, có tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng. Còn minh bạch là đảm bảo nguồn gốc từ vùng trồng, nhà cung cấp, thời điểm thu hái đến phương pháp sơ chế. “Chữ ‘sạch’ không chỉ là tiêu chuẩn kỹ thuật mà còn là cam kết đạo đức của doanh nghiệp với cộng đồng”, bà nhấn mạnh.
Kiểm soát chặt chẽ từ ruộng trồng đến phòng thí nghiệm
Để hiện thực hóa định nghĩa đó, Sao Thái Dương đã xây dựng một hệ thống tiêu chuẩn cho vùng nguyên liệu. GACP (Thực hành tốt trồng trọt và thu hái dược liệu) là nền tảng xuyên suốt, được áp dụng tại các vùng trồng trọng điểm. Trên nền tảng này, công ty tiếp tục bổ sung các tiêu chuẩn hữu cơ như EU Organic hay USDA Organic tùy theo từng khu vực địa lý và mục đích sản phẩm. Bà Vân cho hay: “Chúng tôi không xem chứng nhận là đích đến, mà xem đó là công cụ để chuẩn hóa hệ thống. Ngoài các tiêu chuẩn quốc tế, công ty còn tự đặt ra những yêu cầu nội bộ khắt khe không kém”.
Quá trình sản xuất được thiết lập theo chuỗi SOP chuẩn hóa, từ gieo trồng, chăm sóc, thu hái đến sơ chế. Mỗi hoạt động đều có hồ sơ lô, cho phép truy xuất đầy đủ mọi thông tin của nguyên liệu. Điều này minh chứng rằng minh bạch không chỉ là khẩu hiệu, mà được thể hiện bằng những quy trình cụ thể.
Trước khi nguyên liệu bước vào dây chuyền sản xuất, chúng phải trải qua khâu kiểm nghiệm tại phòng thí nghiệm đạt chuẩn GLP. Các phép thử về kim loại nặng, vi sinh, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hay hàm lượng hoạt chất đều được tiến hành nghiêm ngặt. “Chỉ những nguyên liệu vượt qua toàn bộ yêu cầu chất lượng mới được phép nhập kho sản xuất”, bà Vân khẳng định.
Thách thức và bài toán vượt khó
Dù hệ thống quản trị chất lượng được xây dựng bài bản, đại diện Sao Thái Dương vẫn cho rằng việc duy trì nguồn nguyên liệu sạch tại Việt Nam không hề dễ dàng. Bà chỉ ra rằng nhiều vùng nguyên liệu truyền thống vẫn còn tồn tại tập quán canh tác lạc hậu, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không kiểm soát. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp khi triển khai truy xuất nguồn gốc thống nhất và đào tạo nông dân theo tiêu chuẩn mới.
Ở một số địa phương, hạ tầng kiểm nghiệm còn thiếu hụt. Không phải vùng nguyên liệu nào cũng có phòng kiểm nghiệm đạt chuẩn, khiến doanh nghiệp phải vận chuyển mẫu đi xa, phát sinh chi phí bảo quản và logistics. “Đây là rào cản lớn, đặc biệt đối với những nguyên liệu cần kiểm nghiệm trong thời gian ngắn”, bà Vân cho biết.
Khó khăn khác đến từ chi phí để đạt các chứng nhận quốc tế. Bà Vân chia sẻ: “Để đạt GACP hay Organic, doanh nghiệp và người nông dân đều phải đầu tư rất lớn, không chỉ là tiền, mà còn là thời gian, kỹ thuật và kỹ năng quản trị hồ sơ. Nhưng chúng tôi coi đây là khoản đầu tư dài hạn để nâng tầm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và cả ngành dược liệu Việt”.
Giá trị tạo ra từ nguyên liệu sạch
Nhìn lại chặng đường đã đi, Sao Thái Dương tin rằng nỗ lực theo đuổi nguyên liệu sạch là hướng đi đúng đắn. Lợi ích đầu tiên và quan trọng nhất là nâng cao mức độ an toàn cho người dùng. Khi nguyên liệu được kiểm soát từ gốc, rủi ro nhiễm tạp chất, kim loại nặng hay vi sinh vật giảm xuống mức tối thiểu. Điều này không chỉ nâng chất lượng sản phẩm mà còn củng cố niềm tin của người tiêu dùng - yếu tố sống còn của ngành mỹ phẩm.
Bên cạnh đó, việc tuân thủ tiêu chuẩn khắt khe giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý, đảm bảo đáp ứng các yêu cầu của cơ quan quản lý trong nước và quốc tế. Đây là lợi thế lớn trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập mạnh mẽ. “Những sản phẩm có chứng nhận về nguồn gốc và độ sạch luôn được đánh giá cao hơn khi tiếp cận thị trường cao cấp”, bà Vân phân tích.
Tầm nhìn tương lai: Số hóa và công nghệ xanh
Bàn về xu hướng tương lai, ThS.DS Nguyễn Thị Hồng Vân cho rằng thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình minh bạch hóa toàn diện. Người tiêu dùng muốn biết sản phẩm họ đang sử dụng được tạo ra như thế nào, từ nguyên liệu đến quá trình kiểm nghiệm. Chính vì vậy, các công nghệ số như mã QR và blockchain trở thành công cụ hữu hiệu.
Sao Thái Dương đang chuẩn bị lộ trình phát triển 3-5 năm tới với ba trụ cột: chuẩn hóa vùng trồng, nâng cấp năng lực kiểm nghiệm và số hóa chuỗi cung ứng. Phòng thí nghiệm sẽ được trang bị các thiết bị hiện đại như HPLC hay GC- MS nhằm tăng tốc độ kiểm nghiệm và nâng cao độ chính xác. Hệ thống sổ tay điện tử và truy xuất nguồn gốc bằng QR hoặc blockchain sẽ được triển khai đồng bộ. “Chúng tôi hướng đến một chuỗi cung ứng mà mỗi lô nguyên liệu đều có danh tính điện tử riêng”, bà Vân tiết lộ.
Cùng với công nghệ, yếu tố con người vẫn được xem là trọng tâm. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với nông dân thông qua đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và ký kết hợp đồng bao tiêu, nhằm tạo ra sự ổn định về chất lượng và sản lượng.
Khẳng định vị thế mỹ phẩm Việt bằng giá trị bền vững
Chiến lược nguyên liệu sạch của Sao Thái Dương cho thấy sự kiên định trong tầm nhìn phát triển lâu dài, không chạy theo lợi nhuận ngắn hạn. Mỗi vùng trồng được tiêu chuẩn hóa, mỗi lô hàng được kiểm nghiệm minh bạch là một bước đi khẳng định khát vọng nâng tầm dược liệu Việt. Như lời bà Vân nhận định, “mỹ phẩm Việt hoàn toàn có thể sánh vai cùng các thương hiệu quốc tế nếu chúng ta xây dựng chất lượng từ gốc”.
Tựa như một cái cây chỉ có thể phát triển khi có bộ rễ khỏe, ngành mỹ phẩm Việt muốn đứng vững và vươn ra thế giới cũng phải bắt đầu từ nguồn nguyên liệu sạch và minh bạch. Dù con đường này còn nhiều khó khăn, những nỗ lực bền bỉ của các doanh nghiệp đang giúp tạo ra giá trị thực cho người tiêu dùng và cho tương lai của dược liệu Việt.
